حسن حسن زاده آملى

81

ده رساله فارسى (فارسى)

فلك هفتم به عنوان تنظير گوييم : تميز ميان فلك رياضى و فلك مجسّم چون تميز ميان ايام ماه نجومى يعنى ماه وسطى معمول در جداول ازياج ، و عدد ايام ماه حقيقى خارجى از هلال تا هلال است كه عدد ماه وسطى در جداول زيجات هميشه ثابت است ، امّا عدد ماه هلالى گاهى سلخ دارد يعنى سى روز است كه ماه كامل است ، و گاهى سلخ ندارد يعنى بيست و نه روز است كه ماه ناقص است . و ممكن است كه ماه هلالى واقعى تا چهار ماه متوالى سى روز آيد و تا سه ماه متوالى بيست و نه روز . و به عبارت صاحب زيج بهادرى : « اهل شرع ماه‌هاى اين تاريخ را از رؤيت هلال تا رؤيت هلال ديگر گيرند ، و آن از سى روز هرگز زياده نباشد ، و از بيست و نه روز كمتر نبود ، و ممكن است كه تا چهار ماه متوالى سى روز سى روز آيد و زياده نى ، و تا سه ماه متوالى بيست و نه روز بيست و نه روز مىتواند شد و زياده نى ، توضيحش به حسب مقام اين‌كه . . . » « 1 » ماه مبارك رمضان مانند ماه‌هاى ديگر گاهى سى روز است و گاهى بيست و نه روز . شهر رمضان شهر من الشهور يصيبه ما يصيب الشهور من الزيادة و النقصان فصوموا للرؤية و أفطروا للرؤية ، كه از امام ابو الحسن الرضا عليه السّلام در تهذيب شيخ

--> ( 1 ) . زيج بهادرى ، ط 1 ، هند ، ص 50 و 51 .